میرور لینوکس فاماسرور؛ راهنمای کامل استفاده از تمام میرورها

اگر روی سرور یا سیستم لینوکسی خود در ایران کار کرده باشید، حتما با کندی دانلود پکیج ها یا قطع شدن به روزرسانی در میانهٔ کار روبرو شده اید. علت این است که مخازن رسمی توزیع ها روی سرورهایی در نقاط دور دنیا قرار دارند و مسیر شبکه تا آن ها طولانی و ناپایدار است. راه حل استاندارد این مشکل، استفاده از یک میرور نزدیک است.

میرور فاماسرور دقیقا برای همین ساخته شده است: یک نسخهٔ کامل و همگام از مخازن رسمی که در دیتاسنتری در تهران میزبانی میشود و روی چهار پروتکل HTTP، HTTPS، FTP و rsync در دسترس است. محتوای پکیج ها دقیقا همان چیزی است که از منبع رسمی منتشر شده، فقط مسیر رسیدن آن به شما کوتاه تر و سریع تر است.

در این راهنما ابتدا می بینیم میرور چیست و چرا استفاده از آن مهم است، سپس برای هر میرور به صورت جداگانه توضیح میدهیم چه چیزی ارائه میدهد و دقیقا با چه دستوری آن را روی سیستم خود تنظیم کنید. در پایان هم پروتکل های دسترسی و رفع مشکلات رایج را مرور میکنیم.

میرور لینوکس چیست و چرا اهمیت دارد؟

مخازن یا Repository قلب هر توزیع لینوکس هستند؛ جایی که تمام بسته های نرم افزاری، به روزرسانی ها و وصله های امنیتی در آن قرار میگیرند. چون میلیون ها کاربر در سراسر دنیا به این مخازن نیاز دارند، یک سرور مرکزی به تنهایی جوابگو نیست. به همین دلیل نسخه های کپی شده و همگام شده ای از مخزن اصلی روی سرورهای مختلف دنیا قرار میگیرد که به هر کدام میرور گفته میشود.

برای استفاده از میرور فاماسرور، مسیر کار در همهٔ توزیع ها یکسان و ساده است؛ این نقشهٔ راه کلی را دنبال کنید و در ادامه دستور دقیق هر توزیع را بردارید.

 

مزایای استفاده از میرور داخلی

استفاده از یک میرور نزدیک چند مزیت عملی و ملموس دارد که مستقیما روی کار روزمرهٔ شما اثر میگذارد.

اولین و مهم ترین مزیت، سرعت دانلود است؛ چون مسیر شبکه کوتاه تر است، تاخیر کمتر و سرعت دریافت بسته ها به مراتب بیشتر میشود. دومین مزیت، پایداری است؛ به روزرسانی سرورهای حساس نباید به دلیل قطعی یا کندی یک مخزن خارجی نیمه کاره بماند. سومین مزیت، صرفه جویی در زمان است، مخصوصا وقتی چند سرور دارید و باید مرتب آن ها را به روز نگه دارید.

نکتهٔ مهم این است که استفاده از میرور هیچ تغییری در محتوای بسته ها ایجاد نمیکند. میرور فقط یک کپی همگام شده از همان مخزن رسمی است، پس بسته هایی که نصب میکنید دقیقا همان هایی هستند که توسط توسعه دهندگان منتشر شده اند و امضای دیجیتال آن ها هم توسط مدیر بستهٔ سیستم شما بررسی میشود.

مشخصات فنی میرور فاماسرور

سرویس میرور فاماسرور با زیرساخت زیر ارائه میشود:

• حجم ذخیره سازی: حدود 49.5 ترابایت فضای اختصاصی برای نگهداری مخازن.
• پهنای باند: 100 گیگابیت، بدون محدودیت سرعت برای کاربران.
• دفعات همگام سازی: هشت بار در روز، برای اینکه بسته ها همیشه تازه باشند.
• پروتکل ها: HTTP، HTTPS، FTP و rsync.
• موقعیت: تهران، ایران؛ نزدیک به کاربران داخلی.

میرورهای موجود در فاماسرور

در حال حاضر ده مخزن متن باز روی این سرویس در دسترس است. در ادامه هر کدام را جداگانه معرفی میکنیم و دستور دقیق تنظیم آن را می آوریم تا بتوانید مستقیم کپی و استفاده کنید.

پیش از شروع: در همهٔ روش های زیر، ابتدا از فایل پیکربندی مخازن نسخهٔ پشتیبان بگیرید. اگر بعدا خواستید به حالت قبل برگردید، کافی است فایل پشتیبان را جایگزین کنید.

میرور اوبونتو (Ubuntu Archive)

میرور اوبونتو فاماسرور آرشیو کامل بسته های اوبونتو را برای تمام نسخه های پشتیبانی شده ارائه میدهد و شامل هر چهار بخش main، restricted، universe و multiverse برای معماری amd64 و سورس است. مسیر دسترسی آن archive است.

در اوبونتو 24.04 و جدیدتر، فایل مخازن قالب جدید deb822 دارد. فایل زیر را ویرایش کنید و به جای noble، کدنیم نسخهٔ خود را بگذارید (نسخه های در دسترس: resolute برای 26.04، noble برای 24.04 و jammy برای 22.04):

# فایل: /etc/apt/sources.list.d/ubuntu.sources
# اوبونتو 24.04 (noble) و جدیدتر — قالب deb822
Types: deb
URIs: https://mirror.famaserver.com/archive/
Suites: noble noble-updates noble-backports noble-security
Components: main restricted universe multiverse
Signed-By: /usr/share/keyrings/ubuntu-archive-keyring.gpg

اگر از اوبونتو 22.04 یا قدیمی تر استفاده میکنید، قالب کلاسیک را در فایل sources.list قرار دهید:

# فایل: /etc/apt/sources.list
# اوبونتو 22.04 (jammy) و قدیمی تر — قالب کلاسیک
deb https://mirror.famaserver.com/archive/ jammy main restricted universe multiverse
deb https://mirror.famaserver.com/archive/ jammy-updates main restricted universe multiverse
deb https://mirror.famaserver.com/archive/ jammy-security main restricted universe multiverse

بعد از ذخیرهٔ فایل، فهرست بسته ها را به روز کنید:

sudo apt update

میرور ایمیج های اوبونتو (Ubuntu CD Image)

اگر به جای بسته ها دنبال فایل نصب سیستم عامل هستید، میرور ایمیج های اوبونتو فایل های ISO رسمی را ارائه میدهد؛ شامل نسخه های دسکتاپ، سرور و netboot برای تمام نسخه های پشتیبانی شده. کافی است مسیر cd-image را در مرورگر باز کنید و نسخهٔ موردنظر را دانلود کنید.

دانلود ISO از این مسیر به مراتب سریع تر از سرورهای خارجی است، مخصوصا برای فایل های چند گیگابایتی نسخهٔ دسکتاپ. اگر قصد نصب سرور دارید، بعد از دانلود میتوانید راهنمای نصب اوبونتو سرور را دنبال کنید.

میرور دبین (Debian)

میرور دبین فاماسرور آرشیو کامل بسته های دبین را برای پنج معماری amd64، arm64، armhf، i386 و riscv64 به همراه سورس ارائه میدهد و همهٔ شاخه ها روی آن موجود است. برای استفاده، فایل مخازن را ویرایش و به جای trixie کدنیم نسخهٔ خود را بگذارید (در دسترس: trixie برای دبین 13، bookworm برای دبین 12، و همچنین forky و sid):

# فایل: /etc/apt/sources.list
# دبین 13 (trixie)
deb https://mirror.famaserver.com/debian/ trixie main contrib non-free non-free-firmware
deb https://mirror.famaserver.com/debian/ trixie-updates main contrib non-free non-free-firmware
deb https://mirror.famaserver.com/debian/ trixie-backports main contrib non-free non-free-firmware

# به روزرسانی های امنیتی مستقیم از دبین دریافت شود
deb https://security.debian.org/debian-security trixie-security main contrib non-free non-free-firmware

چرا خط امنیتی جداست؟ در دبین توصیه میشود مخزن به روزرسانی های امنیتی مستقیم از سرور رسمی دریافت شود تا وصله های امنیتی بدون کوچک ترین تاخیری به دست شما برسند. بقیهٔ بسته ها از میرور داخلی دریافت میشوند.

sudo apt update

میرور ایمیج های دبین (Debian CD)

برای دریافت فایل نصب دبین، مسیر debian-cd در دسترس است که ایمیج های netinst، CD و DVD و همچنین فایل های jigdo را برای معماری های اصلی ارائه میدهد. نسخهٔ netinst سبک ترین گزینه است و برای نصب سرور معمولا همان کافی است.

میرور آلمالینوکس (AlmaLinux)

آلمالینوکس جایگزین اصلی CentOS در محیط های سازمانی است و میرور فاماسرور نسخه های 8، 9 و 10 آن را به همراه مخازن BaseOS، AppStream و مخازن جانبی ارائه میدهد. برای تغییر مخزن، دستور آمادهٔ زیر را اجرا کنید؛ این دستور به صورت خودکار از فایل های فعلی نسخهٔ پشتیبان با پسوند bak میسازد:

# تغییر مخازن آلمالینوکس 8، 9 و 10 به میرور فاماسرور
sudo sed -e 's|^mirrorlist=|#mirrorlist=|g' \
 -e 's|^# baseurl=https://repo.almalinux.org|baseurl=https://mirror.famaserver.com|g' \
 -i.bak /etc/yum.repos.d/almalinux*.repo

sudo dnf clean all && sudo dnf makecache

فایل های ISO آلمالینوکس هم در مسیر almalinux و سپس پوشهٔ نسخه و بخش isos قرار دارند. اگر روی این سیستم عامل کنترل پنل نصب میکنید، راهنمای نصب cPanel روی آلمالینوکس کمک کننده است.

میرور EPEL

مخزن EPEL مخفف Extra Packages for Enterprise Linux است و بسته های تکمیلی و پرکاربردی را ارائه میدهد که در مخازن پیش فرض توزیع های سازمانی مثل آلمالینوکس، راکی لینوکس و RHEL وجود ندارند. بسیاری از ابزارهای روزمرهٔ مدیران سرور از همین مخزن نصب میشوند، پس تنظیم درست آن اهمیت زیادی دارد.

ابتدا بستهٔ epel-release را نصب کنید و سپس مخزن را به میرور فاماسرور تغییر دهید. این دستور برای نسخه های 8، 9 و 10 کار میکند:

# نصب مخزن EPEL
sudo dnf install -y epel-release

# تغییر آدرس مخزن EPEL به میرور فاماسرور
sudo sed -e 's|^metalink=|#metalink=|g' \
 -e 's|^#baseurl=https://download.example/pub/epel|baseurl=https://mirror.famaserver.com/epel|g' \
 -i.bak /etc/yum.repos.d/epel*.repo

sudo dnf clean all && sudo dnf makecache

بعد از اجرای این دستورها، هر بسته ای که از EPEL نصب کنید از میرور داخلی دریافت میشود و سرعت نصب به شکل محسوسی بالا میرود.

میرور کالی لینوکس (Kali Linux)

کالی لینوکس توزیع استاندارد تست نفوذ و امنیت است و میرور فاماسرور هم بسته های آن و هم ایمیج های نصب را ارائه میدهد. کالی یک توزیع رولینگ است و تنها یک شاخه دارد، پس تنظیم آن ساده است:

# فایل: /etc/apt/sources.list
# Kali Linux rolling
deb https://mirror.famaserver.com/kali/ kali-rolling main contrib non-free non-free-firmware

sudo apt update

ایمیج های نصب کالی هم از مسیر kali-images قابل دریافت هستند.

میرور آرچ لینوکس (Arch Linux)

آرچ لینوکس یک توزیع رولینگ محبوب بین کاربران حرفه ای است و میرور فاماسرور مخزن آن را به همراه فایل های ISO ارائه میدهد و همگام سازی آن ساعتی از میرور رسمی Tier-1 انجام میشود. برای استفاده، خط زیر را به بالای فایل فهرست میرورها اضافه کنید تا اولویت با میرور داخلی باشد:

# فایل: /etc/pacman.d/mirrorlist
# FamaServer Mirror — Iran
Server = https://mirror.famaserver.com/archlinux/$repo/os/$arch

سپس فهرست بسته ها را با این دستور به روز کنید:

sudo pacman -Syyu

استفاده از گزینهٔ Syy باعث میشود فهرست بسته ها حتی اگر به نظر به روز برسد، دوباره از میرور جدید دریافت شود.

میرور لینوکس مینت (Linux Mint)

لینوکس مینت محبوب ترین توزیع دسکتاپ مبتنی بر اوبونتو است و میرور فاماسرور مخزن رسمی بسته های آن را ارائه میدهد. نکتهٔ مهم این است که مینت علاوه بر مخزن خودش، از مخزن پایهٔ اوبونتو هم استفاده میکند و بهتر است هر دو را روی میرور تنظیم کنید. به جای zena کدنیم نسخهٔ خود را بگذارید:

# فایل: /etc/apt/sources.list.d/official-package-repositories.list
# مخزن لینوکس مینت
deb https://mirror.famaserver.com/linuxmint/packages/ zena main upstream import backport

# پایهٔ اوبونتو (نسخهٔ 22.x مینت روی noble است)
deb https://mirror.famaserver.com/archive/ noble main restricted universe multiverse
deb https://mirror.famaserver.com/archive/ noble-updates main restricted universe multiverse
deb https://mirror.famaserver.com/archive/ noble-security main restricted universe multiverse

sudo apt update

میرور پرت او اس (Parrot OS)

پرت او اس یک توزیع امنیت و تست نفوذ مبتنی بر دبین است که مکمل کالی لینوکس محسوب میشود و مسیر parrot روی میرور فاماسرور به آن اختصاص دارد. چون این توزیع بر پایهٔ دبین ساخته شده، ساختار تنظیم مخزن آن هم مشابه دبین است و کافی است آدرس مخزن پیش فرض را با آدرس میرور جایگزین کنید.

پروتکل های دسترسی به میرور

تمام میرورها روی چهار پروتکل در دسترس هستند و محتوای همهٔ آن ها یکسان است؛ فقط روش دریافت فرق میکند.

برای استفادهٔ روزمره و تنظیم مدیر بسته، HTTPS انتخاب پیش فرض و توصیه شده است چون ارتباط رمزنگاری شده است. HTTP برای سیستم های قدیمی که با گواهی مشکل دارند کاربرد دارد. FTP برای مرور و دانلود دستی فایل ها مناسب است و rsync ابزار استاندارد کسانی است که میخواهند خودشان یک میرور محلی بسازند یا یک پوشهٔ کامل را همگام کنند.

برای مثال، اگر بخواهید با rsync یک بخش از مخزن را روی سرور خودتان همگام کنید، ساختار دستور به این شکل است:

rsync -avz rsync://mirror.famaserver.com/<path>/ /local/path/

بررسی درستی کار و رفع مشکلات رایج

بعد از تغییر مخزن، بهتر است مطمئن شوید همه چیز درست کار میکند. ساده ترین راه، به روزرسانی فهرست بسته ها و نصب یا ارتقای یک بستهٔ کوچک است؛ اگر دانلود از آدرس میرور انجام شد و خطایی ندیدید، کار تمام است.

خطای کلید مخزن

اگر هنگام به روزرسانی با خطایی مثل NO_PUBKEY روبرو شدید، یعنی کلید عمومی مخزن روی سیستم شما نصب نیست. این مشکل ربطی به میرور ندارد و با نصب بستهٔ keyring مربوط به توزیع حل میشود. در اوبونتو معمولا بستهٔ ubuntu-keyring و در دبین بستهٔ debian-archive-keyring این کار را انجام میدهند.

پیدا نشدن بسته یا خطای 404

رایج ترین علت این خطا، اشتباه بودن کدنیم نسخه در فایل مخازن است. مثلا اگر روی اوبونتو 22.04 هستید اما در فایل مخازن noble نوشته اید، بسته ها پیدا نمیشوند. با دستور زیر کدنیم دقیق نسخهٔ خود را ببینید و آن را در فایل مخازن جایگزین کنید:

lsb_release -cs

خطای گواهی SSL

اگر هنگام اتصال با HTTPS خطای گواهی گرفتید، معمولا ساعت و تاریخ سیستم شما اشتباه است، چون اعتبارسنجی گواهی به زمان درست وابسته است. با دستور زیر زمان سیستم را بررسی و در صورت نیاز اصلاح کنید:

timedatectl

کندی یا استفاده نشدن از میرور

اگر بعد از تغییر، همچنان سرعت پایین بود، احتمالا کش قدیمی مدیر بسته هنوز پاک نشده است. در توزیع های مبتنی بر apt دستور اول و در توزیع های مبتنی بر dnf دستور دوم را اجرا کنید:

sudo apt clean && sudo apt update

sudo dnf clean all && sudo dnf makecache

اگر خواستید به حالت قبل برگردید: کافی است فایل پشتیبانی که در ابتدا ساختید (یا فایل با پسوند bak که دستورهای sed خودکار ساخته اند) را جایگزین فایل فعلی کنید و یک بار کش را تازه کنید.

جدول خلاصهٔ میرورها

این جدول برای مراجعهٔ سریع، مسیر و کاربرد هر میرور را نشان میدهد.

میرور	مسیر	محتوا
اوبونتو	/archive/	بسته های تمام نسخه های پشتیبانی شده
ایمیج اوبونتو	/cd-image/	فایل های ISO دسکتاپ، سرور و netboot
دبین	/debian/	بسته ها برای پنج معماری و همه شاخه ها
ایمیج دبین	/debian-cd/	ایمیج netinst و CD و DVD و jigdo
آلمالینوکس	/almalinux/	نسخه های 8 و 9 و 10 به همراه ISO
EPEL	/epel/	بسته های تکمیلی برای RHEL و آلمالینوکس
کالی لینوکس	/kali/	بسته های رولینگ و ایمیج های نصب
آرچ لینوکس	/archlinux/	مخزن رولینگ با همگام سازی ساعتی
لینوکس مینت	/linuxmint/	مخزن رسمی بسته های مینت
پرت او اس	/parrot/	بسته ها و ایمیج های پرت او اس

جمع بندی: میرور فاماسرور یک سرویس رایگان و عمومی است که ده مخزن متن باز محبوب را همگام با منابع رسمی و از دیتاسنتری در تهران ارائه میدهد. با تغییر آدرس مخزن به این میرور، سرعت دانلود بسته ها به شکل محسوسی بالا میرود و دیگر درگیر کندی یا قطعی مخازن خارجی نمیشوید.

روش کار در همهٔ توزیع ها یکسان است: از فایل مخازن پشتیبان بگیرید، آدرس را با آدرس میرور جایگزین کنید، کش را تازه کنید و با نصب یک بسته تست کنید. دستور آمادهٔ هر توزیع در همین مقاله آورده شده و کافی است آن را کپی و استفاده کنید. برای دیدن فهرست کامل و وضعیت لحظه ای هر مخزن هم میتوانید به صفحهٔ میرور فاماسرور سر بزنید.